Chi tiết bài viết

Chỉ trong vài năm trở lại đây, trí tuệ nhân tạo (AI) đã nổi lên như một công nghệ mang tính cách mạng trong ngành luật. Các công ty đang áp dụng các công cụ AI để tóm tắt các tài liệu phức tạp, phân tích hợp đồng, quản lý việc tiếp nhận khách hàng và thậm chí hỗ trợ tiếp thị. Một số chuyên gia pháp lý đã biến AI thành một phần thường xuyên trong quy trình làm việc của họ, trong khi một số khác đang thử nghiệm một cách thận trọng.

Theo báo cáo của một Tổ chức uy tín trong năm  2025, 31% luật sư đã sử dụng AI cho các nhiệm vụ liên quan đến công việc, và 82% chuyên gia pháp lý sử dụng công nghệ này cho biết nó đã giúp họ làm việc hiệu quả hơn.

Sự hấp dẫn là rõ ràng: AI có thể giúp luật sư hoàn thành nhiệm vụ nhanh hơn, giảm một số chi phí và xác định các mẫu trong các tập dữ liệu lớn mà nếu xem xét thủ công sẽ mất hàng giờ. Nhưng việc áp dụng nhanh chóng cũng mang lại những thách thức. Nếu không được giám sát đúng cách, các công cụ này có thể tạo ra rủi ro tuân thủ, làm giảm độ chính xác và làm tổn hại lòng tin của khách hàng.

Khi AI ngày càng được tích hợp sâu hơn vào lĩnh vực pháp luật, các luật sư cần hiểu rằng không chỉ lợi ích mà còn cả những cạm bẫy tiềm tàng của nó. Bài viết này phân tích cách trí tuệ nhân tạo (AI) đang tác động đến ngành luật, xem xét những ưu điểm và nhược điểm chính của AI trong lĩnh vực pháp luật, và đưa ra một số đề xuất để việc sử dụng hiệu quả và có trách nhiệm hơn.

Việc sử dụng AI trong giới luật sư

AI đang tác động đến lĩnh vực pháp luật như thế nào ?

AI đã bắt đầu định hình lại công việc pháp lý hàng ngày. Các công ty luật thuộc mọi quy mô đang tìm ra những cách thức thiết thực để tích hợp các công cụ AI pháp lý vào hoạt động của mình, sử dụng công nghệ theo những cách khác nhau tùy thuộc vào nguồn lực sẵn có, khối lượng công việc và nhu cầu của khách hàng. Ngoài các nhiệm vụ hàng ngày, AI cũng đang thúc đẩy những thay đổi trong cách các Công ty tiếp cận việc tuyển dụng nhân sự, định giá và chiến lược kinh doanh tổng thể.

Việc sử dụng AI theo quy mô công ty

Các luật sư tại các văn phòng luật sư cá nhân và các công ty nhỏ đang chuyển sang sử dụng AI để xử lý công việc thường ngày hiệu quả hơn. Các công cụ hỗ trợ việc điền bảng câu hỏi ban đầu, trả lời các yêu cầu tìm bằng chứng và soạn thảo sơ bộ các đơn kiện và kiến ​​nghị cho phép luật sư tiết kiệm thời gian và dành nhiều sự tập trung hơn cho khách hàng - một lợi ích đặc biệt có giá trị đối với các công ty không có nhiều nhân viên hỗ trợ.

Các công ty luật quy mô trung bình đang áp dụng AI cho nghiên cứu pháp lý, xem xét tài liệu và quy trình thẩm định. Luật sư tại các công ty này thường phải xử lý liên tục các vụ án phức tạp, có thể bao gồm việc xem xét hàng nghìn trang hợp đồng, tìm kiếm hồ sơ và các văn bản luật. Phần mềm AI pháp lý có thể nhanh chóng sàng lọc các tài liệu này và đánh dấu các chi tiết liên quan, cho phép luật sư tập trung vào chiến lược và lập kế hoạch. Điều này làm cho AI đặc biệt hấp dẫn đối với các công ty quy mô vừa phải, những công ty phải cân bằng giữa khối lượng công việc lớn và cấu trúc chi phí cạnh tranh.

Các công ty lớn đang ngày càng phát triển hoặc tiếp cận các mô hình AI tùy chỉnh. Các hệ thống tiên tiến này có thể phân tích hợp đồng, đánh giá rủi ro kiện tụng và thậm chí dự đoán kết quả vụ án dựa trên dữ liệu lịch sử. Các tổ chức lớn hơn cũng có xu hướng xây dựng cơ sở hạ tầng để triển khai AI trên quy mô lớn, với việc thiết lập các bộ phận công nghệ thông tin chuyên trách, kết hợp nhiệm vụ giám sát bảo mật và hiệu suất.

Tác động đến mô hình kinh doanh của công ty

AI đang định hình lại cách các chuyên gia pháp lý suy nghĩ về việc tính phí. Khi các nhiệm vụ từng mất hàng giờ trước đây thì giờ đây có thể được hoàn thành trong vài phút, các mô hình tư vấn tính phí theo giờ trở nên khó duy trì hơn.

Phí cố định - các thỏa thuận được thiết lập trước bất kể thời gian thực tế - làm cho chi phí dịch vụ pháp lý trở nên dễ dự đoán và minh bạch hơn, điều mà khách hàng đánh giá cao. Việc tính phí dựa trên giá trị là một hình thức thỏa thuận phí dịch vụ trong đó một công ty luật tính phí khách hàng dựa trên giá trị thực tế hoặc cảm nhận của các dịch vụ pháp lý được cung cấp, thay vì tính phí theo giờ. Cả hai mô hình này đều có thể giúp các công ty hưởng lợi từ hiệu quả của AI mà không làm giảm doanh thu của họ.

Theo Báo cáo khảo sát của Wolters Kluwer, 55% các công ty luật và 67% các bộ phận pháp lý của doanh nghiệp kỳ vọng AI sẽ làm giảm sự phụ thuộc của các công ty vào việc tính phí theo giờ, với nhiều người dự đoán sự chuyển dịch sang các mô hình phí thay thế.

Những bất lợi khi sử dụng AI trong các công ty luật

AI tạo ra nhiều cơ hội mới cho hoạt động hành nghề luật, nhưng nó cũng không phải là không có rủi ro. Khi được áp dụng mà không có các biện pháp bảo vệ, các công cụ AI pháp lý có thể khiến các công ty gặp phải các vấn đề tuân thủ, vi phạm đạo đức và tổn hại danh tiếng. Các luật sư quá phụ thuộc vào AI cũng có thể dễ bị mất uy tín trước những sai sót, làm suy yếu lòng tin của khách hàng. Dưới đây là một số bất lợi của việc sử dụng AI trong nghề luật.

Hiểu biết ngữ cảnh hạn chế

Ngay cả các hệ thống AI tiên tiến nhất cũng không có khả năng diễn giải luật theo cách giống như một luật sư thực thụ. Thay vì dựa trên sự hiểu biết thực sự về các sắc thái pháp lý, tiền lệ vụ án và quy tắc thẩm quyền, các công cụ này được xây dựng để nhận diện và xử lý các mẫu trong dữ liệu.

Ví dụ, một công cụ AI có thể không nhận ra rằng một đạo luật cụ thể đã lỗi thời hoặc không áp dụng cho vụ án đang xét – những sai sót mà một luật sư dày dạn kinh nghiệm sẽ không bỏ qua.

Vấn đề về quyền riêng tư và bảo mật dữ liệu

Nhiều công cụ AI dựa trên điện toán đám mây hoặc xử lý dữ liệu trên máy chủ bên ngoài. Nếu một luật sư nhập thông tin khách hàng bí mật vào một dịch vụ AI công cộng, thông tin đó có thể bị tiết lộ.

Dữ liệu có thể được tái sử dụng để huấn luyện mô hình hoặc truy cập theo những cách vi phạm các quy tắc đạo đức.

Ngay cả khi các công ty sử dụng hệ thống AI doanh nghiệp hoặc dựa trên đăng ký, họ vẫn cần biết dữ liệu của mình được lưu trữ ở đâu, các biện pháp bảo vệ an ninh nào đang được áp dụng, dữ liệu được truy cập, sử dụng và chia sẻ như thế nào và khi nào, cũng như ai kiểm soát quyền truy cập. Nếu không có những biện pháp phòng ngừa này, các công ty có nguy cơ vi phạm các quy tắc ứng xử nghề nghiệp và gây tổn hại đến lòng tin của khách hàng.

Những lo ngại về trách nhiệm đạo đức và nghề nghiệp

Việc ứng dụng AI ngày càng nhiều trong lĩnh vực pháp luật cũng đặt ra những câu hỏi đạo đức quan trọng. Khi các công ty luật triển khai công nghệ này, họ cần phải lưu tâm đến trách nhiệm của mình trong việc bảo vệ bí mật thông tin khách hàng, giám sát việc sử dụng các công cụ AI của nhân viên và đảm bảo tuân thủ các tiêu chuẩn nghề nghiệp.

Tháng 7/2024, Hiệp hội Luật sư Hoa Kỳ (ABA) đã đưa ra ý kiến ​​chính thức đầu tiên về việc sử dụng AI tạo sinh một cách có trách nhiệm. Ý kiến ​​này gắn việc sử dụng AI với một số Quy tắc về chuẩn mực đạo đức nghề nghiệp của ABA, bao gồm các nghĩa vụ về năng lực (Quy tắc 1.1), bảo mật (Quy tắc 1.6) và giám sát (Quy tắc 5.1 và 5.3). Các luật sư bỏ qua những nghĩa vụ này có nguy cơ bị kỷ luật hoặc bị kiện vì hành vi sai phạm nếu lỗi liên quan đến AI dẫn đến thiệt hại cho khách hàng.

Nguy cơ không chính xác

Các công cụ AI tạo sinh có thể tạo ra thông tin thuyết phục nhưng không chính xác, thường được gọi là ảo giác. Nếu một luật sư coi kết quả đầu ra của AI là sự thật mà không xem xét lại, họ có nguy cơ đưa ra những thông tin sai sót hoặc thậm chí bịa đặt vào các thủ tục pháp lý.

Nguy cơ sai sót không chỉ giới hạn trong nghiên cứu pháp lý. Việc sử dụng AI để soạn thảo hợp đồng, chuẩn bị tóm tắt lời khai hoặc tạo nội dung tiếp thị có thể dẫn đến những lỗi nhỏ. Nếu không được kiểm tra, những sai sót đó có thể gây hiểu nhầm cho khách hàng, làm suy yếu vụ kiện hoặc dẫn đến vi phạm quy định.

Ưu điểm của việc sử dụng AI trong thực tiễn pháp lý

Khi được sử dụng một cách có trách nhiệm, AI có thể là một công cụ bổ trợ mạnh mẽ cho chuyên môn pháp lý. Thay vì thay thế luật sư, các công cụ này xử lý các công việc thường ngày ở hậu trường, giúp luật sư có thêm thời gian cho việc lập kế hoạch chiến lược, tương tác với khách hàng và phát triển kinh doanh. Chúng cũng giúp các công ty cung cấp dịch vụ nhanh chóng và nhất quán hơn.

Tăng hiệu quả và tiết kiệm thời gian

Hiệu quả là một trong những lợi ích rõ ràng nhất của AI. Các luật sư đang sử dụng những công cụ này để tăng tốc quá trình soạn thảo thư từ, lên ý tưởng, nghiên cứu và tạo tài liệu - những công việc từng tiêu tốn nhiều thời gian quý báu.

Cũng theo báo cáo năm 2025 của một tổ chức uy tín trong lĩnh vực pháp luật, 65% luật sư được khảo sát thường xuyên sử dụng AI cho biết họ tiết kiệm được từ 1 đến 5 giờ mỗi tuần, 12% tiết kiệm được từ 6 đến 10 giờ, và 7% tiết kiệm được 11 giờ trở lên mỗi tuần.

Một cuộc khảo sát khác năm 2025 của Thomson Reuters ước tính rằng AI tạo sinh có thể giúp một chuyên gia pháp lý trung bình tiết kiệm tới 240 giờ mỗi năm, hoặc khoảng 19.000 đô la phí dịch vụ tính theo thời gian cho mỗi luật sư trong một năm.

Giảm chi phí

Tự động hóa dựa trên AI cũng có thể giúp các công ty giảm chi phí nhân công và giảm sự phụ thuộc vào các nhà cung cấp bên ngoài. Ví dụ, một công ty áp dụng các công cụ xem xét tài liệu tự động dựa trên AI có thể cho phép luật sư quản lý việc thu thập chứng cứ nội bộ thay vì thuê bên thứ ba. Những khoản tiết kiệm này sau đó có thể được chuyển hướng sang các sáng kiến ​​tăng trưởng hoặc đầu tư tập trung vào khách hàng.

Cải thiện độ chính xác và giảm thiểu lỗi do con người

Mặc dù rủi ro ảo giác vẫn là một mối lo ngại, AI cũng có thể đóng vai trò như một biện pháp phòng chống lỗi. Các hệ thống được đào tạo đúng cách có thể phát hiện ra sự không nhất quán hoặc những thiếu sót có thể lọt qua trong quá trình xem xét thủ công. Ví dụ, trong phân tích hợp đồng, trợ lý AI có thể phát hiện ra điều khoản trọng tài bị thiếu hoặc xác định ngôn ngữ mâu thuẫn với các điều khoản tiêu chuẩn của khách hàng. Kết hợp với sự giám sát của con người, khả năng này có thể giúp các công ty cải thiện cả độ chính xác và quản lý rủi ro.

Nâng cao trải nghiệm khách hàng

Khách hàng thường đánh giá dịch vụ pháp lý không chỉ dựa trên kết quả vụ việc mà còn dựa trên khả năng phản hồi và giao tiếp. Hệ thống tiếp nhận dựa trên AI có thể đơn giản hóa quá trình tiếp nhận, trong khi các cập nhật tự động giúp khách hàng luôn được thông báo về tiến độ vụ việc. Một số công ty cũng sử dụng chatbot để cung cấp câu trả lời nhanh chóng cho các câu hỏi thường gặp - chẳng hạn như giờ làm việc, hướng dẫn nộp tài liệu hoặc tình trạng vụ việc -giúp khách hàng cảm thấy được hỗ trợ 24/24.

Công ty luật của bạn có nên sử dụng AI ?

Với việc các công ty AI pháp lý cung cấp nhiều giải pháp, quyết định có nên áp dụng AI hay không không phải là một câu hỏi đơn giản có hay không. Cách tiếp cận đúng đắn phụ thuộc vào nhu cầu, lĩnh vực hoạt động và nguồn lực của công ty.

Dưới đây là một vài câu hỏi mà các công ty cần xem xét khi đánh giá ưu điểm và nhược điểm của AI:

• Công nghệ này có cải thiện hiệu quả mà không làm giảm chất lượng công việc của chúng ta không ?

• AI có thể mang lại giá trị lớn nhất ở những lĩnh vực cụ thể nào trong hoạt động của chúng ta ?

• Chúng ta có thể tiết kiệm được bao nhiêu thời gian và tiền bạc bằng cách sử dụng AI để tự động hóa một số nhiệm vụ ?

• Chúng ta có cơ sở hạ tầng cần thiết để triển khai AI một cách an toàn và bảo vệ dữ liệu khách hàng không ?

• Các luật sư và nhân viên của chúng ta đã được đào tạo để xác định và chỉnh sửa các lỗi tiềm ẩn hoặc rủi ro tuân thủ chưa ?

Lời khuyên về việc sử dụng AI một cách có trách nhiệm trong hoạt động pháp lý

Để đạt được lợi ích từ AI mà không khiến công ty của bạn gặp rủi ro về pháp lý, đạo đức hoặc vận hành, điều quan trọng là phải có một kế hoạch áp dụng rõ ràng. Một cách tiếp cận có cấu trúc đảm bảo rằng luật sư và nhân viên biết công cụ nào phù hợp, cách sử dụng chúng và những biện pháp bảo vệ nào cần được áp dụng. Nếu công ty của bạn sẵn sàng tiến hành sử dụng AI, hãy ghi nhớ những thực tiễn tốt nhất khi triển khai sau đây:

• Hướng dẫn luật sư và nhân viên hỗ trợ xem xét cẩn thận tất cả kết quả đầu ra của AI. Coi nghiên cứu, bản nháp tài liệu và tóm tắt có sự hỗ trợ của AI như một điểm khởi đầu, chứ không phải là sản phẩm hoàn chỉnh.

• Đảm bảo thông tin mật được bảo vệ, luật sư và nhân viên hỗ trợ tránh nhập dữ liệu nhạy cảm của khách hàng vào các công cụ thiếu các biện pháp bảo vệ quyền riêng tư mạnh.

• Thiết lập chính sách nội bộ, xác định rõ các công cụ AI nào được chấp nhận và cách chúng có thể được sử dụng. Nếu bạn không chắc chắn nên bắt đầu từ đâu, hãy tìm đến các công ty tư vấn giải pháp AI tốt nhất được đúc kết từ quá trình triển khai trong thực tiễn.

• Tăng cường trao đổi, thảo luận trong công ty của bạn, đảm bảo rằng luật sư, trợ lý pháp lý và nhân viên hỗ trợ hiểu được lợi ích, hạn chế và các dấu hiệu cảnh báo tiềm ẩn của AI.

• Cập nhật chính sách thường xuyên, hãy xem xét lại các chính sách về AI và các công cụ của công ty bạn một cách định kỳ để đảm bảo chúng vẫn đáp ứng các tiêu chuẩn đạo đức và bảo mật.

Các công ty áp dụng những quy tắt nêu trên sẽ có vị thế tốt hơn để gặt hái những lợi ích lâu dài từ AI, đồng thời giảm thiểu rủi ro.

Tác giả bài viết: admin@lawconnect365.vn